Op São Miguel groeit de ananas onder glas. In plaats van open velden zie je rijen kassen van hout en gekalkt glas, en daarbinnen een vrucht die ongeveer twee jaar nodig heeft om te rijpen. Het is een van de bekendste producten van het eiland en een makkelijke stop in een dag rond Ponta Delgada.
Deze gids legt uit hoe de ananas van de Azoren wordt geteeld, waar de traditie vandaan komt, welke plantages je kunt bezoeken en wat je moet proeven. De gegevens komen van de websites van de plantages zelf en van een reisgids die in de tekst wordt aangehaald. Openingstijden, prijzen en bezoekvoorwaarden veranderen, dus controleer ze altijd vooraf.
Overzicht
De Ananás dos Açores is een vrucht met beschermde oorsprongsbenaming (BOB) die uitsluitend op het eiland São Miguel wordt geproduceerd. De website van het merk spreekt van meer dan 150 jaar geschiedenis. Het is geen teelt in open lucht: de plant groeit in kassen, in een omgeving die de warmte van haar oorspronkelijke klimaten probeert na te bootsen.
Als je je reis nog aan het opzetten bent, begin dan met de eilandpagina van São Miguel en de gids São Miguel per regio, om te zien waar een plantagebezoek in je route past.
Geschiedenis van de ananas op São Miguel
Volgens Azores Getaways kwam de ananas halverwege de 19e eeuw als siergewas naar de Azoren. Toen de handel in sinaasappelen, die São Miguel in grote hoeveelheden exporteerde, terugliep, was er een nieuw exportproduct nodig. De eerste kassen verschenen, met ananassen in potten, en het enthousiasme leidde tot de bouw van nog veel meer kassen in en rond Ponta Delgada, op plaatsen als Vila Franca do Campo, Ribeira das Tainhas, Ponta Garça, Lagoa en Ribeira Grande.
Dezelfde bron noemt kassen voor 40.000 ananassen in 1875 en export naar Engeland, Duitsland en Rusland in 1913. De twee wereldoorlogen verstoorden de handel en tegenwoordig is de export minimaal: de vrucht wordt vooral op het eiland gegeten en aan bezoekers verkocht. Over Augusto Arruda vertelt de website van de plantage die zijn naam draagt dat hij in 1919 op deze teelt inzette, op een voormalig sinaasappellandgoed in Fajã de Baixo.
Zo groeit ananas in de kas
De website van Ananás dos Açores beschrijft de volledige cyclus, die ongeveer twee jaar duurt (Azores Getaways noemt 18 tot 24 maanden). Dit zijn de belangrijkste stappen.
- Planten van de stronken: de wortelstok van planten die het jaar ervoor goed vrucht droegen, wordt gehaald en geplant (4 tot 6 maanden).
- Uitlopers: de kleine planten die uit de moederstronk groeien, worden verplant naar een andere kas met meer ruimte (6 tot 8 maanden).
- Definitief planten: de planten gaan naar de traditionele kas van hout en glas, waar ze tot de oogst blijven.
- Kalken: kalkmelk op het glas beschermt de bladeren tegen zonnebrand, vooral in lente en zomer.
- Water geven: de kassen vangen regenwater op in tanks; in de zomer wordt wekelijks, in de winter om de twee weken gewaterd.
- Rook: ongeveer 5 tot 7 maanden na het definitief planten wordt organisch materiaal in blikken in de kas verbrand. De rook bevat ethyleen, dat de bloei opwekt en zorgt voor een gelijkmatiger oogst.
- Kroon kappen: als de vrucht ongeveer een derde van haar uiteindelijke grootte heeft, wordt het centrale meristeem verwijderd, daarom is de kroon kleiner.
- Oogst: ongeveer twee jaar na het planten van de stronk, als de vruchtjes minstens 25% oranje kleur hebben. Uit de vrucht wordt de wortelstok gehaald, waaruit nieuwe planten groeien.
Volgens Azores Getaways blijven de kassen tijdens de rookbehandeling ongeveer een week dicht en kan de temperatuur binnen oplopen tot 40 ºC. Wat je bij een bezoek ziet, hangt dus af van de fase waarin elke kas zich bevindt.
Waar je de plantages kunt bezoeken
Niet elke plantage is voor het publiek geopend. Azores Getaways noemt er vier die bezoekers ontvangen; wat we over elk weten, komt van de hieronder gelinkte websites.
Plantação de Ananases Augusto Arruda (Fajã de Baixo)
Azores Getaways beschrijft haar als de oudste van het eiland en een van de meest bezochte. Op de eigen website presenteert de plantage zich als een levend museum van meer dan 100 jaar oud en zegt dat bezoeken gratis zijn en alle groeifasen van de ananas laten zien. In de winkel kun je de ananaslikeur A. Arruda proeven, gemaakt volgens een familierecept, en er is lokaal handwerk. In het kiosk serveren ze sap, taart, piña colada, ananasmojito en de vrucht zelf. Info en contact op de officiële website.
Andere plantages voor bezoekers
Dezelfde gids noemt de Plantação de Ananás dos Açores, de Herdade do Ananás en Ananás de Santo António, met rondleidingen door de kassen en proeverijen. De eerste heeft een eigen pagina op ananasdosacores.pt, die doorverwijst naar een bezoekpagina. Openingstijden, prijzen en reserveringsregels van deze drie hebben we niet bevestigd, dus raadpleeg hun officiële pagina's voordat je gaat. Verblijf je in Ponta Delgada, dan helpt onze gids wat te zien in Ponta Delgada om het bezoek met de rest van de dag te combineren.
Producten om te proeven en mee te nemen
Om verkocht te worden moet een ananas aan strenge eisen voldoen: cilindrische vorm, stevig oranje schil, doorschijnend geel vruchtvlees, zoetzure smaak en een prettig aroma. Volgens Azores Getaways gaat fruit dat daar niet aan voldoet niet verloren, maar wordt het likeur, mosterd, jam, sap en cocktails.
In de praktijk duikt ananas dus in veel vormen op. Bij de plantage Arruda is er likeur, taart, sap en cocktails, en het merk Ananás dos Açores heeft een webwinkel (die vraagt om bevestiging van je leeftijd omdat er alcoholische dranken worden verkocht). Voor meer lokale smaken, zie onze gidsen over markten en streekproducten en de Azoreaanse keuken.
Je bezoek plannen
- Controleer openingstijden, openingsdagen en bezoekvoorwaarden op de website van elke plantage.
- Vraag of de rondleiding begeleid is en of een proeverij inbegrepen is.
- De cyclus duurt ongeveer twee jaar, dus wat je ziet hangt af van de kas en niet van het seizoen.
- Wil je producten kopen, kijk dan wat elke winkel verkoopt en laat ruimte in je bagage.
Combineer het bezoek met een andere stop bij lokale productie, zoals de theeplantages van Gorreana en Porto Formoso, voor een dag rond wat het eiland voortbrengt.
Veelgestelde vragen
Wordt de ananas van de Azoren op alle eilanden geteeld?
Nee. De Ananás dos Açores, een vrucht met beschermde oorsprongsbenaming, wordt uitsluitend op het eiland São Miguel geproduceerd.
Hoe lang duurt het voor een ananas gegroeid is?
Ongeveer twee jaar vanaf het planten van de stronk, volgens de website Ananás dos Açores. Azores Getaways noemt 18 tot 24 maanden.
Kan ik de plantages bezoeken?
Ja, sommige zijn open voor publiek. De website van plantage Arruda zegt dat bezoeken gratis zijn; controleer bij de andere de voorwaarden op hun officiële websites.
Waarom zijn de ruiten van de kassen wit?
Ze zijn bedekt met kalkmelk (kalken), die de ananasbladeren beschermt tegen zonnebrand door direct zonlicht, vooral in lente en zomer.
Slotgedachten
De ananas van São Miguel helpt te begrijpen hoe het eiland zich door de eeuwen heen heeft heruitgevonden: van siergewas tot exportproduct en nu een traditie die je kunt bezoeken en proeven. Een uur of twee op een plantage is genoeg om de kassen te zien, de methode te begrijpen en de vrucht of een likeur te proeven.
Bevestig vooraf tijden en prijzen op de officiële websites, want ze kunnen veranderen. Laat daarna wat ruimte in je koffer voor een souvenir met ananassmaak.